ارتباط پیچیده ای بین غده تیروئید و دیابت وجود دارد. غده تیروئید و لوزالمعده (پانکراس) دو غده درون ریز مهم در بدن هستند که هورمون هایی حیاتی برای سلامتی تولید می کنند. اختلال در عملکرد هر یک از این غدد می تواند منجر به مشکلات سلامتی جدی شود، و جالب اینجاست که بین تیروئید و دیابت ارتباط نزدیکی وجود دارد.
در این مقاله به بررسی دقیق تر در مورد عملکرد هورمونهای تیروئید میپردازیم:
نقش هورمون های تیروئید
متابولیسم گلوکز
هورمون های تیروئید نقش اساسی در تنظیم متابولیسم گلوکز، قند اصلی خون، دارند. آنها بر نحوه جذب گلوکز توسط سلول ها، ذخیره آن به عنوان گلیکوژن در کبد و عضلات و تبدیل آن به انرژی تأثیر می گذارند.
حساسیت به انسولین
هورمون های تیروئید حساسیت سلول ها به انسولین، هورمونی که قند خون را تنظیم می کند، را نیز تحت تأثیر قرار می دهند. سطوح پایین هورمون تیروئید می تواند منجر به مقاومت به انسولین شود، که در آن سلول ها به طور کامل به انسولین پاسخ نمی دهند و قند خون بالا می رود.
تاثیر اختلالات تیروئید بر دیابت
همانطور که قبلاً ذکر شد، کم کاری تیروئید می تواند منجر به مقاومت به انسولین و افزایش قند خون شود. این امر خطر ابتلا به دیابت نوع 2 را افزایش می دهد و کنترل دیابت موجود را دشوارتر می کند. علائم کم کاری تیروئید مانند خستگی، افزایش وزن و افسردگی می تواند تشخیص و مدیریت دیابت را نیز پنهان کند.
- کمکاری تیروئید
- پرکاری تیروئید
در مقابل، پرکاری تیروئید می تواند باعث کاهش قند خون شود، به خصوص در افراد مبتلا به دیابت. این امر به دلیل افزایش متابولیسم گلوکز و استفاده سریع تر از آن توسط بدن است. علائم پرکاری تیروئید مانند اضطراب، کاهش وزن و تعریق می تواند تمایز بین علائم دیابت و علائم تیروئید را دشوار کند.
مدیریت مشترک تیروئید و دیابت بسیار حائز اهمیت است از جمله موارد مهم که نیاز به بررسی دارند، شامل؛
- اهمیت غربالگری
- کنترل دقیق قند خون
- تنظیم دارو
- مراقبت های منظم
به یاد داشته باشید: اگر دیابت دارید، مهم است که در مورد سلامت تیروئید خود با پزشک خود صحبت کنید و به طور منظم غربالگری شوید. با مدیریت مناسب، میتوانید هر دو بیماری را کنترل کرده و از یک زندگی سالم لذت ببرید.
تاثیر تیروئید بر دیابت
- کمکاری تیروئید: شایعترین اختلال تیروئید، کمکاری تیروئید است که در آن غده تیروئید هورمون تیروکسین کافی تولید نمیکند. کمکاری تیروئید میتواند باعث موارد زیر شود:
- مقاومت به انسولین: هورمون انسولین قند خون را کنترل میکند. کمکاری تیروئید میتواند سلولها را نسبت به انسولین مقاومتر کند، که منجر به افزایش قند خون و دیابت نوع 2 میشود.
- افزایش قند خون: کمکاری تیروئید میتواند نحوه تبدیل قند خون به انرژی توسط بدن را مختل کند و منجر به افزایش قند خون شود.
- پرکاری تیروئید: در پرکاری تیروئید، غده تیروئید بیش از حد هورمون تیروکسین تولید میکند. این امر میتواند باعث موارد زیر شود:
- کاهش قند خون: پرکاری تیروئید میتواند نحوه متابولیزه شدن قند توسط بدن را تسریع کند و منجر به افت قند خون، به خصوص در افراد مبتلا به دیابت شود.
- تداخل با درمان دیابت: پرکاری تیروئید میتواند کنترل قند خون را در افراد مبتلا به دیابت دشوارتر کند.
تاثیر دیابت بر تیروئید
دیابت نوع 1
مطالعات نشان داده است که افراد مبتلا به دیابت نوع 1 بیشتر در معرض خطر ابتلا به بیماری خود ایمنی تیروئید، مانند تیروئید هاشیموتو که منجر به کمکاری تیروئید میشود، هستند.
دیابت نوع 2
دیابت نوع 2 نیز با افزایش خطر ابتلا به برخی از بیماریهای تیروئید، به ویژه کمکاری تیروئید مرتبط است.
نکات مهم
- افراد مبتلا به دیابت باید به طور منظم توسط پزشک خود از نظر مشکلات تیروئید غربالگری شوند.
- اگر به هر دو دیابت و بیماری تیروئید مبتلا هستید، مهم است که هر دو بیماری را به طور موثر تحت کنترل قرار دهید.
- کنترل قند خون و حفظ وزن سالم میتواند به کاهش خطر ابتلا به عوارض هر دو بیماری کمک کند
مدیریت اختلال عملکرد تیروئید
مدیریت اختلال عملکرد تیروئید، چه کمکاری تیروئید (کمکار) و چه پرکاری تیروئید (پرکار)، بر اساس علت زمینه ای، شدت علائم و سابقه سلامتی شما متفاوت خواهد بود. با این حال، به طور کلی، رویکردهای زیر برای مدیریت این شرایط وجود دارد:
تشخیص
آزمایش خون
اولین قدم در مدیریت اختلال عملکرد تیروئید، تشخیص دقیق آن با آزمایش خون است. این آزمایش ها سطوح هورمون های تیروئید (T4، T3، TSH) و در برخی موارد آنتیبادی های تیروئید را اندازهگیری می کنند.
تصویربرداری
در برخی موارد، ممکن است برای بررسی غده تیروئید به منظور بررسی ناهنجاری های ساختاری، مانند ندول یا بزرگ شدن، از سونوگرافی یا اسکن تیروئید استفاده شود.
درمان
دارو
درمان معمولا شامل مصرف دارو برای جایگزینی یا تنظیم هورمون های تیروئید است.
کمکاری تیروئید
لووتیروکسین (Levothyroxine) رایجترین داروی مورد استفاده برای درمان کمکاری تیروئید است. این یک شکل مصنوعی از T4 است. در برخی موارد، ممکن است از لیوتیروکسین سدیم (Liothyronine sodium) نیز استفاده شود که یک شکل مصنوعی از T3 است.
پرکاری تیروئید
داروهای ضد تیروئید مانند متی مازول (Methimazole) یا پروپیل تیوراسیل (Propylthiouracil) برای مسدود کردن تولید هورمونهای تیروئید توسط غده تیروئید استفاده میشوند. در برخی موارد، ممکن است از ید رادیواکتیو یا جراحی برای تخریب بخشی یا تمام غده تیروئید استفاده شود.
رژیم غذایی سالم
یک رژیم غذایی متعادل و مغذی که سرشار از میوهها، سبزیجات، غلات کامل و پروتئین بدون چربی باشد، میتواند به حفظ سلامت کلی شما و حمایت از عملکرد تیروئید کمک کند.
ورزش منظم
فعالیت بدنی منظم میتواند به بهبود خلق و خو، افزایش سطح انرژی و کاهش وزن در صورت نیاز کمک کند.
کاهش استرس
استرس میتواند علائم اختلال عملکرد تیروئید را بدتر کند. تکنیکهای مدیریت استرس مانند یوگا، مدیتیشن یا تنفس عمیق میتواند مفید باشد.
راههای پیشگیری از کمکاری تیروئید و پرکاری تیروئید
اگرچه برخی از عوامل خطر ابتلا به اختلالات تیروئید، مانند سابقه خانوادگی، قابل کنترل نیستند، اقداماتی وجود دارد که میتوانید برای کاهش خطر ابتلا به این بیماریها و حفظ سلامت غده تیروئید خود انجام دهید:
پیشگیری از کمکاری تیروئید
مصرف ید کاف
ید برای تولید هورمونهای تیروئید ضروری است. اکثر نمک های طعام حاوی ید هستند، اما می توانید با مصرف غذاهای دریایی، تخم مرغ و لبنیات نیز ید دریافت کنید. در صورت عدم دریافت کافی ید از رژیم غذایی خود، ممکن است نیاز به مصرف مکمل ید داشته باشید.
حفظ وزن سالم
چاقی خطر ابتلا به کمکاری تیروئید را افزایش میدهد. با حفظ وزن سالم از طریق رژیم غذایی متعادل و ورزش منظم میتوانید خطر ابتلا به این بیماری را کاهش دهید.
- آگاهی از علائم: به علائم کمکاری تیروئید مانند خستگی، افزایش وزن، ریزش مو و افسردگی توجه کنید. اگر هر یک از این علائم را تجربه کردید، به پزشک خود مراجعه کنید.
- معاینات منظم
اگر در معرض خطر کمکاری تیروئید هستید، مانند سابقه خانوادگی یا بیماری خودایمنی، به طور منظم با پزشک خود برای غربالگری این بیماری ملاقات کنید.
پیشگیری از پرکاری تیروئید
از سیگار کشیدن خودداری کنی
سیگار کشیدن خطر ابتلا به بیماری گریوز، شایعترین علت پرکاری تیروئید، را افزایش میدهد.
از قرار گرفتن در معرض بیش از حد ید خودداری کنید
مصرف بیش از حد ید میتواند منجر به پرکاری تیروئید شود. مراقب مصرف مکملهای ید و همچنین مصرف غذاهای دریایی و سایر غذاهای سرشار از ید باشید.
حفظ وزن سالم
چاقی خطر ابتلا به پرکاری تیروئید را افزایش می دهد. با حفظ وزن سالم از طریق رژیم غذایی متعادل و ورزش منظم می توانید خطر ابتلا به این بیماری را کاهش دهید.
آگاهی از علائم
به علائم پرکاری تیروئید مانند کاهش وزن، تحریکپذیری، تعریق، لرزش و مشکل در خواب توجه کنید. اگر هر یک از این علائم را تجربه کردید، به پزشک خود مراجعه کنید.
معاینات منظم
اگر در معرض خطر پرکاری تیروئید هستید، مانند سابقه خانوادگی یا بیماری خودایمنی، به طور منظم با پزشک خود برای غربالگری این بیماری ملاقات کنید.
نکات کلی
رژیم غذایی سالم داشته باشید
یک رژیم غذایی متعادل و مغذی که سرشار از میوهها، سبزیجات، غلات کامل و پروتئین بدون چربی باشد، میتواند به حفظ سلامت کلی شما و حمایت از عملکرد تیروئید کمک کند.
ورزش منظم
فعالیت بدنی منظم می تواند به حفظ وزن سالم، کاهش استرس و بهبود سلامت کلی شما کمک کند.
کاهش استرس
استرس می تواند علائم اختلالات تیروئید را بدتر کند. تکنیک های مدیریت استرس مانند یوگا، مدیتیشن یا تنفس عمیق می تواند مفید باشد.
خواب کافی
- خواب کافی برای سلامت کلی شما ضروری است و می تواند به تنظیم هورمون های تیروئید نیز کمک کند.
- معاینات منظم
به طور منظم با پزشک خود برای معاینات چکآپ و غربالگری هرگونه بیماری، از جمله اختلالات تیروئید، ملاقات کنید.
با دنبال کردن این نکات پیشگیرانه میتوانید خطر ابتلا به کمکاری تیروئید و پرکاری تیروئید را کاهش داده و از سلامت غده تیروئید خود محافظت کنید.
مراقبت های منظم
معاینات منظم
برای نظارت بر سطح هورمون های تیروئید و تنظیم داروها در صورت نیاز، به طور منظم با پزشک خود ملاقات کنید.
کنترل علائم
به علائم خود توجه کنید و در صورت مشاهده هرگونه تغییر یا بدتر شدن آنها به پزشک خود اطلاع دهید.
آزمایشات غربالگری
اگر در معرض خطر ابتلا به اختلال عملکرد تیروئید هستید، مانند سابقه خانوادگی یا شرایط خودایمنی، ممکن است لازم باشد به طور منظم آزمایش غربالگری انجام دهید.
